Kamienie na szaniec | inne lektury | kontakt | reklama | studia
streszczenieopracowaniebohaterowieżycie i twórczość autoratest   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Kamienie na szaniec

Geneza tytułu „Kamieni na szaniec”

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

Swojej powieści o losach warszawskich harcerzy Aleksander Kamiński nadał niezwykle poetycko-metaforyczny oraz patriotyczny tytuł, rezygnując z powielanego do tej pory schematu tytułowania swoich dzieł nazwiskami lub przezwiskami głównych bohaterów (np. „Antek Cwaniak”, „Andrzej Małkowski”) czy też nazw formacji, w których służyli krajowi (np. „Zośka” czy „Parasol”).

Kamienie na szaniec – jak zauważa we Wstępie do utworu Krystyna Heska-Kwaśniewicz - były życiorysami kilku legionistów. Kamiński zaczerpnął ten zwrot ze wspomnień Tadeusza Zawadzkiego „Kamienie przez Boga rzucane na szaniec”, który opisał w nich lata przyjaźni z Rudym i Alkiem, przybliżył szczegóły wspólnie przeprowadzonych akcji oraz podzielił się swoimi przemyśleniami.

Sformułowanie to zostało użyte także przez komendanta „Uli” Jana Rossmana. Rok po wydarzeniach pod Arsenałem zakończył swój „Rozkaz L. 9/4” słowami:

„Wojna trwa, walka jest nie zakończona; niech jej przyświecają te same słowa, które prowadziły bohaterów Pomarańczarni, słowa z »Testamentu« Juliusza Słowackiego: Niechaj więc żywi nie tracą nadziei... A jeśli trzeba na śmierć idą po kolei
Jak kamienie przez Boga rzucane na szaniec”.


„Tytuł książki spinał więc klamrą całą fabułę: wyrastał z przeżyć jednego z jej bohaterów, z atmosfery, jaką żyło całe pokolenie, zawierał ponadto w sobie pewną głębszą, metaforycznie ujętą myśl, będącą wskazaniem dla żyjących i utrwaleniem pamięci o zmarłych” – wyjaśnia cytowana już wcześniej Heska-Kwaśniewicz, podkreślając, że to Zośka najbardziej nalegał w rozmowach z Kamińskim, by opowieść o nim i jego przyjaciołach nosiła właśnie ten niezwykle wymowny i wieloznaczny tytuł.

„Kamienie na szaniec” odnoszą się w tekście bezpośrednio do fragmentu utworu, w którym Czarny Jaś deklamował „Testament” jednego z największych polskich poetów Juliusza Słowackiego. Robił to na prośbę umierającego Rudego, który szeptem powtórzył jedną ze zwrotek:

„Lecz zaklinam, niech żywi nie tracą nadziei
A kiedy trzeba, na śmierć idą po kolei,
Jak kamienie przez Boga rzucane na szaniec...”.


Zacytowanie fragmentu wiersza naszego romantycznego wieszcza jest swoistym hołdem złożonym przez Kamińskiego jego harcerskim braciom, wszystkim tym, którzy oddali swoje młode życie w walce za wyzwolenie Ojczyzny. Słowa o tym, by „żywi nie tracili nadziei” są przesłaniem utworu Kamińskiego: aby każdy, kto walczy o dobro swojego kraju i szczerze go kocha, nigdy się nie poddawał. Dlatego utwór ten można nazwać dziełem ku pokrzepieniu serc, a jego tytuł – symbolicznym ukazaniem dusz i ciał młodych harcerzy, porównanych do kamieni, z których można byłoby usypać obronny szaniec, czyli barykadę przed hitlerowskim najeźdźcą.




Baza studiów
Kim chcesz zostać?

Szybki test:

Wspomnienia „Kamienie przez Boga rzucane na szaniec” były utworem:
a) Jana Bytnara
b) Aleksandra Kamińskiego
c) Jana Rossmana
d) Tadeusza Zawadzkiego
Rozwiązanie

Słowa „Jak kamienie przez Boga rzucane na szaniec” pochodzą z utworu „Testament”:
a) Adama Mickiewicza
b) Krzysztofa Kamila Baczyńskiego
c) Juliusza Słowackiego
d) Cypriana Kamila Norwida
Rozwiązanie

Zobacz inne artykuły:

Inne
Szczegółowe streszczenie „Kamieni na szaniec”
Biografia Aleksandra Kamińskiego
Geneza tytułu „Kamieni na szaniec”
Charakterystyka Alka
Streszczenie „Kamienie na szaniec” w pigułce
Okoliczności powstania „Kamieni na szaniec”
Charakterystyka Rudego
Dokument epoki, czyli problematyka „Kamieni na szaniec”
Akcja pod Arsenałem – streszczenie
Charakterystyka Zośki
Gatunek literacki, narracja, język i styl „Kamieni na szaniec”
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Kamieni na szaniec”
Szczegółowy plan wydarzeń „Kamieni na szaniec”
„Kamienie na szaniec” - plan wydarzeń
Główne motywy literackie w „Kamieniach na szaniec”
Losy Macieja Aleksego Dawidowskiego („Glisty”, „Alka”, „Kopernickiego”, „Koziorożca”)
Krytyka literacka o „Kamieniach na szaniec”
Losy Jana Bytnara („Rudego”, „Janka”, „Krokodyla”)
Wartości artystyczne argumentem za ponadczasowością „Kamieni na szaniec”
Losy Tadeusza Zawadzkiego („Zośki”, „Tadeusza”, „Kotwickiego”, „Kajmana”, „Lecha Pomarańczowego”)
Słowniczek najważniejszych pojęć związanych z „Kamieniami na szaniec”
Kalendarium twórczości Aleksandra Kamińskiego
Czas i miejsce akcji „Kamieni na szaniec”
Najważniejsze cytaty „Kamieni na szaniec”
Bibliografia





Tagi: